,,Pogodejmy po lachowsku” w Bibliotece w Kaninie

W Gminnej Bibliotece Publicznej w Kaninie odbyło się kolejne spotkanie z Janem Lorkiem z Przyszowej, realizowane w ramach projektu „Pogodejmy po lachowsku”, którego celem jest ochrona i popularyzacja gwary lachowskiej oraz lokalnego dziedzictwa kulturowego.

Spotkanie otworzył dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej w Starej Wsi, Jacenty Musiał, który przedstawił uczestnikom główne założenia projektu i jego znaczenie dla zachowania dziedzictwa językowego regionu. Przytoczył badania wybitnego znawcy gwary tego obszaru - Eugeniusza Pawłowskiego, prowadzonych w połowie XX w. które dowodzą, że południowo-wschodnia i centralna część grupy wraz z Limanową, Sowlinami (po Słopnice na zachodzie, a po Pasmo Łososińskie na północnym wschodzie) leży w zasięgu gwary podegrodzkiej, jednej z najbardziej archaicznych gwar Małopolski. Wsie części doliny Łososiny z dawnego klucza sióstr klarysek (parafia Ujanowice) oraz Laskowa, Młynne, aż po Łososinę Górną - mówi gwarą północno sądecką. Zachodnia część regionu z Tymbarkiem oraz Dobrą (z dawnego powiatu szczyrzyckiego sprzed rozbiorów) znajduje się poza zasięgiem gwar sądeckich. (Dane pochodzą z publikacji: ,,Krakowiacy, Lachy, Górale stroje wsi małopolskiej", Tom IV Lachy Limanowskie, Lachy Sądeckie, Nowy Sącz, 2020). 

Zgromadzonych powitała również dyrektor Szkoły Podstawowej w Kaninie, Halina Śmierciak, która jako gospodarz miejsca wyraziła radość z organizacji wydarzenia oraz podkreśliła wartość inicjatyw służących pielęgnowaniu lokalnych tradycji, kultury i gwary. W spotkaniu uczestniczyli:  radny gminny Wiesław Lorek, Prezes Ochotniczej Straży Pożarnej  w Wysokiem Tadeusz Witecki, Barbara Hebda - sołtys wsi, Anna Plata – Tobiasz - Przewodnicząca Rady Rodziców Szk. Podstawowej, Członkinie Koła Gospodyń Wiejskich, bibliotekarki: Małgorzata Cięciel, Krystyna Trzupek, pracownik administracyjny GBP w Starej Wsi - Monika Bień,  oraz mieszkańcy Kaniny.



Następnie uczestnicy mieli okazję spotkać się z Janem Lorkiem – cenionym gawędziarzem, kierownikiem Zespołu Regionalnego „Przyszowianie” im. Edwarda Bocheńskiego, wielokrotnym laureatem Festiwalu Folklorystycznego „Limanowska Słaza” oraz konkursu gwary „Lachoskie Godonie”, a także dwukrotnym zdobywcą nagrody Grand Prix w Bukowinie Tatrzańskiej.

Jan, ubrany w tradycyjny strój lachowski, od pierwszych chwil przyciągnął uwagę słuchaczy. Na wstępie omówił różnice pomiędzy gwarą, strojami, zwyczajami Lachów Sądeckich, Limanowskich i Szczyrzyckich. Podkreślił, jak ważne jest przywrócenie gwarze jej naturalnej funkcji jako żywego środka komunikacji oraz budowanie świadomości językowej i dumy z lokalnych korzeni. W barwny i pełen humoru sposób opowiadał o różnicach między gwarą a językiem literackim, wyjaśniając jednocześnie, jak cennym elementem regionalnego dziedzictwa jest gwara przekazywana z pokolenia na pokolenie.

Uczestnicy wysłuchali również kilku zabawnych legend i opowieści, które nie tylko przybliżyły im bogactwo lokalnej tradycji, ale także wywołały wiele uśmiechów i spontanicznych reakcji. Gawędy Jana Lorka spotkały się z dużym zainteresowaniem i bardzo ciepłym przyjęciem. Była to nie tylko ciekawa lekcja regionalizmu, lecz także okazja do odkrywania bogactwa regionalnej kultury, historii i języka.

Spotkanie zostało zorganizowane w ramach projektu „Pogodejmy po lachowsku”, dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu dotacyjnego „Polszczyzna. Bogactwo różnorodności” realizowanego przez Instytut Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej.

Partnerem projektu jest Miejska Biblioteka Publiczna w Limanowej, natomiast patronat medialny sprawuje Telewizja Limanowska TV28.